بررسی تطبیقی آراء اندیشمندان مسلمان و غرب درباره زیباشناسی(2)
176 بازدید
تاریخ ارائه : 6/11/2014 11:21:00 AM
موضوع: فلسفه

سقراط(470یا469ق.م-399ق.م)

بنا به نقل افلاطون،سقراط در گفتگویی که با یکی از سوفسطاییان به نام«هیپیاس»داشته،در پی رسیدن به معنا و مفهوم زیبایی بوده، اما در فرجام کار، بدون آنکه تعریفی از زیبایی به دست دهد،گفتگو را تنها با ذکر این جمله پایان داده که:«زیبا دشوار است».[1]

افلاطون(427ق.م-347ق.م)

هر چند فیثاغورث را آغازگر بحث از زیبایی می نامند، اما افلاطون نخستین اندیشه پرداز حوزه هنری از منظر فلسفی است.وی را بنیان گذار زیبایی شناسی فلسفی دانسته اند.[2]

از دیدگاه افلاطون «زیبایی هر جا که باشد یکی است و بیش از یکی نیست».

وقتی عاشق به مشاهده این زیبایی نایل آید، از آلودگی های جسم بری می شود و جمال با چشم جان مشاهده می کند.

در رساله میهمانی و در رساله عشق، افلاطون ثابت می کند کسی که به عالم مثال برسد، می تواند زیبایی را مشاهده کند.[3]

… آن چه نیک است زیباست، ولی زیبایی هرگز بدون تناسب نیست. موجود زنده زیبا برای زیبایی، باید از تناسب کامل برخوردار باشد.[4]

ارسطو(384ق.م-322ق.م)

زیبایی در آثار ارسطو با تعبیرهای متفاوت به کار رفته است.

ارسطو درباره مفهوم زيبايي مي گويد : «يك شي زيبا(KALLISTE) يا يك مخلوق زنده يا هر ساختار داراي اجزايي ، نه تنها بايد ترتيبی منطقي از اجزا داشته باشد ، بلكه بايد اندازه اي داشته باشد كه عارضي نباشد» [5]

او در «مسایل»، زیبا را از آن چه مطلوب است متمایز می داند. زیبایی هرگز بی تناسب نیست. موجود زیبا، برای این که زیبا باشد، باید از تناسب کامل برخوردار باشد.

ارسطو در ما بعد الطبیعه، سه خاصیت نظم، هم سازی و روشنی را صور اصلی زیبایی می داند. داشتن این خصوصیات، ارزش خاص به ریاضیات در شناخت اشیاء می بخشد.

در فن شعر، ارسطو زیبایی را عبارت از مسئله اندازه و نظم می داند. یک موجود زیبا، برای زیبا بودن، باید در ترتیب اجزایش نظم و اندازه داشته باشد، نه خیلی بزرگ و نه خیلی کوچک. تعریف زیبایی به اندازه و نظم، با تعریف آن به داشتن سه خاصیت نظم و هم سازی و روشنی با هم تطبیق می کنند، هر دو مستلزم این اند که زیبا متعلق تامل و تفکر باشد و نه متعلق میل.[6]

[1] -افلاطون،دوره کامل آثار،ترجمه لطفی،محمد حسین،تهران،خوارزمی،1380،ش،صص543-566.

[2] - مبانی زیبایی شناسی، ضیمران،محمد، ،مجله زیبا شناخت،نیمه اول سال 1380،شماره 4،ص362.

[3]افلاطون،پنج رساله، رساله مهمانی،ترجمه صناعی،محمود،تهران،انتشارات ینگاه ترجمه و نشر کتاب،1334،ش،ص 203 به بعد،به نقل از پریچهره حکمت،ص 34.

[4] پنج رساله، رساله تیمانوس، به نقل از پریچهره حکمت، ص 35.

[5] - فلسفه هنر و زيبايي شناسي، هاسپرز، جان و اسكراتن، راجرز،آژند، يعقوب ،چاپ نخست ، انتشارات دانشگاه تهران ،1379،صص 13-14.

[6] پریچهره حکمت،ص 37.